Basın özgürlüğünün 75 yıllık kara kutusu dijitalleşti: IPI, 18 bin sayfalık arşivini erişime açtı

Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI), basın özgürlüğü mücadelesinin son 75 yılına ışık tutan önemli arşivini dijital ortama taşıdı. Kurumun 1952-2005 yılları arasında yayımladığı amiral yayını IPI Report’un yaklaşık 18 bin sayfalık koleksiyonu artık tam metin olarak taranabilir şekilde araştırmacılar, gazeteciler ve ilgililerin kullanımına sunuldu.

İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki insan hakları hareketinden Soğuk Savaş’a, sömürgeciliğin sona ermesinden medya teknolojilerindeki büyük dönüşümlere kadar uzanan süreçte yayımlanan IPI Report, basın özgürlüğü, ifade özgürlüğü ve gazeteciliğin gelişimine ilişkin en kapsamlı uluslararası kaynaklardan biri olarak kabul ediliyor.

53 yıllık yayın dijital ortama aktarıldı

1952 ile 2005 yılları arasında yayımlanan dergi, İngilizcenin yanı sıra Almanca, Fransızca, Japonca ve sınırlı sayıda İspanyolca baskılarıyla birlikte dijitalleştirildi. Arşivde haber analizlerinin yanı sıra karikatürler, fotoğraflar, kitap incelemeleri, gazeteci portreleri ve IPI Genel Kurul raporları da yer alıyor.

Özellikle her sayıda yayımlanan “The Freedom of the Press” (daha sonra “The Toils of the Press”) bölümü, dünyanın farklı ülkelerindeki basın özgürlüğü ihlallerini ay ay kayıt altına alması bakımından dikkat çekiyor.

Yapay zekâ destekli arama imkânı

Dijitalleştirme çalışması, Budapeşte merkezli Arcanum şirketi tarafından gerçekleştirildi. Gelişmiş metin ve görsel tanıma teknolojileri sayesinde kullanıcılar artık arşiv içerisinde kişi, ülke, konu veya olay bazında ayrıntılı arama yapabiliyor.

Şimdilik arşive Arcanum’un ücretli abonelik sistemi üzerinden veya dünyanın yaklaşık 200 üniversite ve kütüphanesi aracılığıyla ücretsiz erişilebiliyor. Kurum, yakın gelecekte tüm arşivin Blinken OSA Archivum üzerinden tamamen ücretsiz olarak erişime açılacağını da duyurdu.

Mandela’dan Katherine Graham’a uzanan büyük arşiv

IPI, bu çalışmanın yalnızca başlangıç olduğunu vurguluyor. Kurumun hedefi, önümüzdeki dönemde Nelson Mandela’dan Washington Post’un efsanevi yayıncısı Katherine Graham’a kadar çok sayıda önemli ismin konuşmaları, yazışmaları, kitapları ve basın özgürlüğüne ilişkin belgelerini de kapsayan tüm tarihî arşivi dijital ortama aktarmak.

Bu kapsamlı arşivin yalnızca araştırmacılar için değil, gazetecilik eğitimi, medya okuryazarlığı ve basın özgürlüğü alanında hazırlanacak eğitim materyalleri için de önemli bir kaynak oluşturması hedefleniyor.

IPI, dijital arşiv projesinin temel amacını  ise geçmişteki basın özgürlüğü mücadelesinin deneyimlerini gelecek kuşaklara aktararak, bugün giderek artan demokratik ve ifade özgürlüğü tehditlerine karşı ortak hafızayı güçlendirmek olarak tanımlıyor.

YENİ POSTA – STUTTGART  

FOTO: https://ipi.media/?mc_cid=af704b9f2a&mc_eid=b3a671b2d0